การออกแบบและสร้างเครื่องอัดฟางเศรษฐกิจพอเพียง

สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา

ปัจจุบันประเทศไทยมีการส่งเสริมการเลี้ยงโคกันอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะการเลี้ยงโคเนื้อเป็นอาชีพ จากสถิติจะพบว่าในปี 2553 มีโคเนื้อจำนวน 6.42 ล้านตัว (กรมปศุสัตว์,2553) จากการที่เกษตรกรเลี้ยงโคปริมาณมากทำให้เกิดปัญหาทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ไม่เพียงพอ เพราะเกษตรกรมีพื้นที่ในครอบครองจำนวนน้อย ในฤดูแล้งมักขาดแคลนน้ำจึงทำให้พืชอาหารสัตว์เหี่ยวเฉาตาย ดังนั้นเกษตรกรจึงได้นำฟางข้าวที่เป็นผลพลอยได้จากการเก็บเกี่ยวข้าวมาใช้แก้ปัญหาการขาดแคลนพืชอาหารสัตว์ในช่วงหน้าแล้ง และช่วงฝนตกชุกที่ไม่สามารถปล่อยโคเลี้ยงตามทุ่งหญ้าได้ ทำให้มีความจำเป็นต้องจัดหาฟางข้าวเพิ่มขึ้นทุกปี ซึ่งหากนำฟางข้าวเลี้ยงโครุ่นอายุ 1-2 ปี ที่มีน้ำหนักตัวประมาณ 250กิโลกรัม จะใช้ฟางข้าวในปริมาณ 25 กิโลกรัมต่อตัวต่อวัน และจะใช้ปริมาณเพิ่มขึ้นสูงสุดถึง 2.6 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว หรือ 65 กิโลกรัมต่อตัวต่อวัน สำหรับโคที่โตเต็มที่ (กองอาหารสัตว์, 2549) โดยฟางข้าวน้ำหนัก 25 กิโลกรัม เมื่อเก็บแบบลอมฟางต้องใช้พื้นที่ในการเก็บ 1 ลูกบาศก์เมตร แต่ถ้าหากเก็บในรูปของฟางอัดฟ่อนจะสามารถเก็บฟางได้ถึง 100 กิโลกรัม หรือเพิ่มขึ้น 4เท่า ดังนั้นในปัจจุบันเกษตรกรจึงนิยมเก็บฟางในรูปของฟางอัดฟ่อนมากขึ้น สำหรับประเทศไทยที่มีพื้นที่ปลูกข้าวถึง 77.72 ล้านไร่ และมีฟางข้าวเป็นผลพลอยได้ในแต่ละปีสูงถึง 26 ล้านตัน (สำนักสถิติการเกษตร,2553) จากความต้องการดังกล่าวข้างต้น ปัจจุบันเกษตรกรจึงนิยมอัดฟางเพื่อใช้ประโยชน์กันอย่างแพร่หลาย จากการสำรวจข้อมูลเบื้องต้นพบว่า การอัดฟางที่เกษตรกรนิยมปฏิบัติมีอยู่ 2 ลักษณะคือการอัดฟางแบบดั้งเดิม โดยวิธีการง่ายๆ เช่นอัดใส่ลังไม้ หรือถังกลม และวิธีการอัดฟางโดยใช้เครื่องอัดฟาง ซึ่งมีอยู่ 2 ชนิดคือ เครื่องอัดฟางชนิดอัตโนมัติ และเครื่องอัดฟางชนิดกึ่งอัตโนมัติ โดยเครื่องฯ ชนิดอัตโนมัติจะนิยมใช้อัดฟางในพื้นที่มีการเก็บเกี่ยวข้าวโดยใช้เครื่องเกี่ยวนวดข้าว ซึ่งฟางจะถูกกองไว้เป็นแถว ทำให้ง่ายและสะดวกต่อการใช้เครื่องฯ ชนิดดังกล่าว ส่วนเครื่องอัดฟางชนิดกึ่งอัตโนมัติ เหมาะสำหรับการทำงานในพื้นที่ที่มีฟางกองไว้แล้ว ซึ่งเป็นสภาพโดยทั่วไปของพื้นที่ที่ยังนิยมการเกี่ยวข้าวด้วยแรงงานคน รวมกอง และนวดด้วยเครื่องนวดข้าว ทำให้ฟางข้าวภายหลังการนวดถูกกองไว้เป็นจุดๆ โดยเฉพาะพื้นที่นาในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน ซึ่งพื้นที่นาแบบนี้ยังคงเป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ การเก็บสำรองพืชอาหารสัตว์ไว้ใช้ยามขาดแคลนเป็นสิ่งที่เกษตรกรนิยมปฏิบัติ โดยเฉพาะฟางข้าว ซึ่งนิยมเก็บในรูปของการอัดฟ่อนเพื่อลดปริมาตร (วัชรินทร์ และ เสรี, 2551) จากการศึกษาพบว่าเกษตรกรสำรองพืชอาหารสัตว์ไว้ใช้ประโยชน์ เพื่อเป็นอาหารเสริมตลอดปี และเป็นอาหารสำรองในช่วงฤดูแล้งและช่วงที่ฝนตกชุก (วัชรินทร์ และ เสรี, 2549) ดังนั้นเกษตรกรจึงได้นำเครื่องอัดฟางมาใช้ประโยชน์ ทั้งชนิดอัตโนมัติและกึ่งอัตโนมัติ (วัชรินทร์ และพิศมาศ,2552) จากการเก็บรวบรวมข้อมูลเบื้องต้นพบว่าเกษตรกรในหลายพื้นที่ในจังหวัดนครพนม ยังนิยมอัดฟางแบบดั้งเดิมโดยใช้วัสดุเหลือใช้ เช่น กล่องไม้ ถังกลม และวัสดุอื่น ๆ ซึ่งจะอัดฟางโดยวิธีเหยียบด้วยแรงคน ทั้งนี้เพราะมีข้อจำกัดในเรื่องค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อเครื่องอัดฟางที่มีราคาแพง โดยการอัดฟางแบบดั้งเดิมนั้น มีอัตราการทำงานโดยเฉลี่ย 30-50 ฟ่อนต่อวัน ดังนั้นการออกแบบและสร้างเครื่องอัดฟางเศรษฐกิจพอเพียงจึงมุ่งศึกษาเพื่อสร้างเครื่องต้นแบบในราคาต่ำ และทดสอบสมรรถนะการทำงานในระดับเกษตรกรครัวเรือน ซึ่งคาดว่าจะสามารถเพิ่มอัตราการทำงานให้สูงขึ้นได้

หัวหน้าโครงการ

ระบุผู้ร่วมโครงการภายใน

 

ระบุผู้ร่วมโครงการภายนอก

12000

2553

innofile-1773895564-1773895564.pdf